Rhestr o RIGS

Rhestrir y RIGS (safleoedd geoamrywiaeth pwysig rhanbarthol) o fewn Geoparc y Fforest Fawr yn gyntaf, ac yna’r rheini yng ngweddill Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Maent i’w canfod (er nad ydynt wedi’u marcio) ar daflen map 12, Explorer AO 1:25,000 oni nodir yn wahanol*:

  1. Terasau Aberbran i Abercamlais
    Cyf. grid AO: SN 970292
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  2. Carst Afon Hepste & Afon Mellte
    Cyf. grid AO: SN 941122, SN952111, SN 933121
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  3. Afon y Waen
    Cyf. grid AO: SN 971156 i SN 974 139
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  4. Adran nant Allt Troedrhiwfelen
    Cyf. grid AO: SN 785342 i SN 789339
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, paleontoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  5. Blaen Senni
    Cyf. grid AO: SN 910194
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  6. Tirlithriad Blaen Taf Fawr
    Cyf. grid AO: SN 991206
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: tirlithriad
    Awdurdod unedol: POWYS
  7. Breinant
    Cyf. grid AO: SN 652224 i SN 658223
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    ◦ Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  8. Carn Pen-y-clogau
    Cyf. grid AO: SN 722186
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  9. Castell Carreg Cennen
    Cyf. grid AO: SN 668191 *(ar AO Exp186 yn rhan)
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, carst, strwythurol
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  10. Carreg yr Ogof
    Cyf. grid AO: SN 778214
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, strwythurol, gwaddodoleg, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  11. Cefn Crai
    Cyf. grid AO: SN 888282
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  12. Cefn Cul
    Cyf. grid AO: SO 016196
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  13. Cwar Cil-maen-llwyd (Cwar Hir)
    Cyf. grid AO: SN 665207 *(ar AO Exp186)
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg, gwaddodoleg, diwydiant
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  14. Coed Duon
    Cyf. grid AO: SN 709255
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  15. Corn Du & Pen y Fan
    Cyf. grid AO: SO 002216 i SO 024215
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  16. Marian Cradoc
    Cyf. grid AO: SO 008305
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  17. Craig Cwm-du
    Cyf. grid AO: SN 942214
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  18. Cwar Craig Derlwyn
    Cyf. grid AO: SN 720160
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  19. Nodweddion crib Craig y fro
    Cyf. grid AO: SN 974208
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  20. Crwcas
    Cyf. grid AO: SO 041276
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  21. Cwm Crew
    Cyf. grid AO: SO 008198
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  22. Cwm Cynwyn
    Cyf. grid AO: SO 034212
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  23. Dan-yr-Ogof
    Cyf. grid AO: SN 835159
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, strwythurol Fariscan, stratigraffeg Is-Carbonifferaidd
    Awdurdod unedol: POWYS
  24. Mwynau Silica Dinas
    Cyf. grid AO: SN 916079
    Categori ‘RIGS’: esthetig, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, mwyn, chwareli, tirwedd, diwydiannol, hanesyddol
    Awdurdod unedol: RHONDDA CYNON TAF, POWYS
  25. Fan Bwlch Chwyth
    Cyf. grid AO: SN 916224
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  26. Tirlithriad Fan Dringarth
    Cyf. grid AO: SN 943193
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  27. Fan Gyhirych
    Cyf. grid AO: SN 887194
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  28. Marian Ffrwdgrech
    Cyf. grid AO: SO 042279
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  29. Garn Goch
    Cyf. grid AO: SN 689242
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, hanes
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  30. Bro Henllys
    Cyf. grid AO: SN 762137
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, diwydiannol
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN, POWYS
  31. Cwar Herbert
    Cyf. grid AO: SN 734191
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, diwydiannol
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  32. Llanfrynach
    Cyf. grid AO: SO 084254
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  33. Llygad Llwchwr
    Cyf. grid AO: SN 669178 *(ar AO Exp178 yn rhan)
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, diwyndiannol
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  34. Llywel & Twyn-y-felin
    Cyf. grid AO: SN 872300
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  35. Maen Du Well
    Cyf. grid AO: SO 039296
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: strwythurol, geomorffoleg, ffynnon
    Awdurdod unedol: POWYS
  36. Chwareli teilfeini Mynydd Myddfai
    Cyf. grid AO: SN 787282 – SN 819303
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: strwythurol, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  37. Ogof Ffynnon Ddu
    Cyf. grid AO: SN 869158
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, strwythurol, diwydiannol
    Awdurdod unedol: POWYS
  38. Cwar Pantymaes
    Cyf. grid AO: SN 913264
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, paleontoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  39. Cwar Penlan, Fferm Penlantelych
    Cyf. grid AO: SN 784333
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, strwythurol, paleontoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  40. Pen Milan
    Cyf. grid AO: SN 998227
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  41. Porth yr Ogof
    Cyf. grid AO: SN 928124
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst
    Awdurdod unedol: POWYS
  42. Priory Groves
    Cyf. grid AO: SO 045290
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, geomorffoleg
    Awdurdod unedol: POWYS
  43. Creigiau wedi’u cloddio Pwll-calch
    Cyf. grid AO: SN 767285
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  44. Tair Carn Uchaf
    Cyf. grid AO: SN 694175
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN
  45. Ffordd uchaf Cefn Cerrig & adran fferm
    Cyf. grid AO: SN 774323 – SN 775322
    Categori ‘RIGS’: gwyddonol, hanesyddol
    Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg, hanes, gwaddodoleg
    Awdurdod unedol: SIR GAERFYRDDIN

Mae’r 35 RIGS canlynol wedi’u dynodi yn nwyrain y Parc Cenedlaethol, y tu allan i Geoparc y Fforest Fawr. Maent i’w canfod (er nad ydynt wedi’u marcio) ar daflen map Ex 13, Explorer AO 1:25,000 oni nodir yn wahanol*

46. Cwar Abercriban
Cyf. grid AO: SN 066124 *(ar AO ExpOL12)
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: POWYS

47. Blaen Caerfanell
◦ Cyf. grid AO: SN 054193 *(ar AO ExpOL12)
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS

48. Cwar Blaen Onneu
Cyf. grid AO: SN 154169
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, amgylcheddau ‘palaeo’, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: POWYS

49. Blaen Pig a Canada Tips
Cyf. grid AO: SN 237116
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, daeareg peirianneg, diwydiannol/hanes
Awdurdod unedol: SIR FYNWY, TORFAEN

50. Carreg Dial (‘Bloodstone’)
Cyf. grid AO: SN 283240
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

51. Adit Carno & Ogof Carn
Cyf. grid AO: SN 164126
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: hanes, carst
Awdurdod unedol: BLAENAU GWENT

52. Gwaith calch Clydach Halt
Cyf. grid AO: SN 234128
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, amgylcheddau ‘palaeo’, paleontoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

53. Chwareli Coed Pantydarren
Cyf. grid AO: SN 219138
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, strwythurol
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

54. Cwar Craig-y-Gaer
Cyf. grid AO: SN 223132
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, paleontoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

55. Cusop Dingle
Cyf. grid AO: SO 233421 – SO 257384
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, amgylcheddau ‘palaeo’, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: POWYS, SWYDD HENFFORDD

56. Sianel dwr tawdd Cwm Coed
Cyf. grid AO: SO 284210 – SO 307217
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

57. Cwm Oergwm
Cyf. grid AO: SO 043204 *(ar AO ExpOL12)
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS

58. Cwm Pwllfa
Cyf. grid AO: SO 068207 *(ar AO ExpOL12)
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: Cwaternaidd, geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS

59. Tirlithriad Darren-Cwm-iou
Cyf. grid AO: SO 299233
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

60. Chwareli Dramffordd Darren Ddu
Cyf. grid AO: SO 217127 – SO 222130
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

61. Cwar ‘Drum and Monkey’
Cyf. grid AO: SO 217127 – SO 219129
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

62. Dyffryn Crawnon
Cyf. grid AO: SO 095150 – SO 090155 *(ar AO ExpOL12)
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg, paleontoleg
Awdurdod unedol: POWYS

63. Dyffryn Mawr
Cyf. grid AO: SO 251157
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

64. Chwareli Gilwern & Pwll Du
Cyf. grid AO: SO 247126 – SO 249117
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg, amgylcheddau ‘palaeo’, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

65. The Hermitage
Cyf. grid AO: SO 227251
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

66. Marian Llanddetti
Cyf. grid AO: SO 124217
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS

67. Llanfellte
Cyf. grid AO: SO 130215 i 135254
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS

68. Cwm Maes-y-ffin
Cyf. grid AO: SO 254307
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY, POWYS

69. Ogofau Mynydd Llangatwg (gan gynnwys Ceunant Clydach)
Cyf. grid AO: SO (ardaloedd lluosog)
Categori ‘RIGS’: addysgol, esthetig, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, tirwedd
Awdurdod unedol: POWYS, SIR FYNWY, BLAENAU GWENT

70. Mynydd Llangynidr
Cyf. grid AO: SO 148136
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: geomorffoleg, carst
Awdurdod unedol: POWYS, BLAENAU GWENT

71. Ogofau Mynydd Llangynidr
Cyf. grid AO: SO 128152, SO 129150, SO 140153, SO 164127
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: carst, geomorffoleg
Awdurdod unedol: POWYS, BLAENAU GWENT

72. Neuadd Nevill
Cyf. grid AO: SO 284143
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

73. Ogof Draenen
Cyf. grid AO: SO 254114
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig, hanesyddol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, carst
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

74. Pen Cerrig-calch
Cyf. grid AO: SO 218223
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, strwythurol
Awdurdod unedol: POWYS

75. Cwar Primrose Hill
Cyf. grid AO: SO 207200
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, paleontoleg
Awdurdod unedol: POWYS

76. Pwll y Wrach
Cyf. grid AO: SO 162328
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: POWYS

77. Teras rhewlifol-afonol Stanton
Cyf. grid AO: SO 311215 – SO 324208
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: gwaddodoleg, geomorffoleg
Awdurdod unedol: SIR FYNWY

78. Tirlithriad Crug Hywel & y Darren
Cyf. grid AO: SO 225207 – SO 212212
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, addysgol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, tirlithriad
Awdurdod unedol: POWYS

79. Cwar Tremynfa
Cyf. grid AO: SO 159223
Categori ‘RIGS’: gwyddonol
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, gwaddodoleg
Awdurdod unedol: POWYS

80. Ysgyryd Fawr
Cyf. grid AO: SO 330178
Categori ‘RIGS’: gwyddonol, esthetig
Diddordeb gwyddoniaeth daear: stratigraffeg, tirlithriad
Awdurdod unedol: SIR FYNWY